خواص گیاهان داروییکشت گیاهان داروییگیاهان داروئی

گیاه دارویی اسفرزه

در این نوشتار به توصیف و بیان کردن خواص و کاربرد های گیاه دارویی اسفرزه می پردازیم

معرفی گیاه دارویی اسفرزه

اسفرزه گیاه دارویی می باشد که در ایران نیز پراکنش دارد. قدمت کشت و کار تجاری گیاه اسفرزه، به شبه قاره هند برمی گردد. بذرهای این گیاه بسیار ریز و شبیه به گوش اسب است و به همین دلیل در زمان تسلط مسلمانان به شبه قاره هند بذرهای آن به نام (Isabgul) به معنی گوش اسب خوانده می شد. امروزه علاوه بر مصارف سنتی، عرصه های جدیدی در زمینه صنعت و پزشکی نیز برای اسفرزه گشوده شده است.  کشت و کار اسفرزه در برخی نقاط جهان به صورت بسیار وسیع و تخصصی دنبال می گردد.

خواص گیاه دارویی اسفرزه

درایران دانه های اسفرزه در درمان اسهال خونی و رفع اختلالات صفراوی دستگاه گوارش کاربرد دارد. از ترکیب دانه گیاه با آب ضمادی تهیه می کنند که دارای اثر نرم کنندگی (به علت بازشدن دانه و ایجاد موسیلاژ فراوان) بوده و در تمامی موارد التهابی مصرف می شود. دم کرده دانه نیز در درمان و رفع تحریکات مخاط مجاری ادراری و تسکین ناراحتی های آن به کار برده می شود. پوسته دانه نیز به عنوان یک ماده ملین مصرف می گردد.

شرایط مناسب جهت رویش گیاه دارویی اسفرزه

خاستگاه اسفرزه در اصل مناطق شرق مدیترانه است. این گیاه برای رشد مطلوب نیاز به آب و هوای معتدل و خنک دارد. به طوریکه در مناطق گرمسیری نظیر هند و استرالیا، کشت آن موکول به ماه های خنک تر سال یعنی آبان، آذر، اسفند و فروردین می گردد.

خاک مطلوب رویش اسفرزه، خاک لومی- شنی تا لومی با زهکشی خوب است که pH آن حدود ۷ الی ۸ باشد. در خاک هایی که از نظر ازت چندان غنی نیستند ولی دارای مقادیر قابل ملاحظه ای پتاسیم می باشند، رشد قابل توجهی دارند. خاک های سنگین با زهکشی ضعیف و خاک های شور برای کشت این گیاه مناسب نیست.

جهت تهیه طرح توصیفی و توجیهی کشت گیاهان دارویی اینجا کلیک کنید
شرایط کشت و زراعت گیاه دارویی اسفرزه

از طریق بذر کشت و تکثیر می شوند و به طور طبیعی نمی توانند از طریق رویشی تکثیر یابند. البته برخی از متخصصین با استفاده از تکنیک کشت بافت توانسته اند از قطعات زیرلپه ای، اسفرزه را تکثیرکنند. بذر اسفرزه قوه حیات خودرا زود از دست می دهد. بنابراین بذور تازه را بایستی برای کاشت به کار برد.

از آنجاکه بذور اسفرزه، ریز هستند معمولاً آن را با ماسه یا کود حیوانی الک شده مخلوط می کنند و سپس می پاشند. این کار تراکم گیاهی موردنظر را مطمئن و عملکرد بذری را افزایش می دهد. پس از پاشیدن بذر، بستر را به آرامی با یک جارو به هم زده تا خاک روی بذر قرار گیرد. جارو به آرامی و در یک جهت حرکت داده می شود تا از تدفین عمیق بذور جلوگیری گردد.

عمق کاشت مناسب اسفرزه حدود ۰/۵ سانتیمتر است. مقدار بذر موردنیاز برای کاشت هر هکتار، از ۴ تا ۱۰ کیلوگرم بسته به سیستم کاشت (سنتی تا مکانیزه) متغیر است. این محصول به یک تا دو بار وجین در طول دوره رشد نیاز دارد. طول دوره رشد این گیاه، کوتاه بوده و بسته به شرایط اقلیمی بین ۹۰ تا ۱۲۰ روز طول می کشد.

زمان برداشت از تغییر رنگ سنبله ها مشخص می گردد. معمولاً مرحله رسیدگی بذور زمانی است که فشار دادن خوشه گیاه بین انگشتان منجر به آزاد شدن بذور شود. متوسط عملکرد این گیاه در هکتار حدود ۱ تن بذر می باشد.

کاربرد صنعتی موسیلاژها

موسیلاژها به علت دارا بودن ویژگی های با ارزش مانند پایدارکنندگی، سوسپانسیون کنندگی و امولسیون کنندگی در صنعت و داروسازی کاربردهای گسترده ای پیدا کرده اند. در داروسازی جهت تهیه امولسیون ها، سوسپانسیون ها و به عنوان یک عامل امولسیون کننده برای پودرهای نامحلول، روغن ها و رزین ها و به عنوان چسب در ساخت گرانول ها و قرص های مکیدنی و ساخت مسهل ها به کار می رود.

اما بیشترین کاربرد آنها به عنوان جزء ضروری در داروها است. این پلیمرهای آبدوست به عنوان هم بند در قرص ها، امولسیون کننده، عوامل ژله کننده، عوامل سوسپانسیون کننده و پایدارکننده به کار می روند.

با توجه به نکات ذکر شده می توان به اهمیت گیاه دارویی اسفرزه پی برد و همچنین توجه به کشت و فرآوری این گیاه در ایران خالی از لطف نیست

تهیه و ارئه شده توسط دزرتاریوم

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *